Deze gemeente in het oosten van het Brussels gewest dankt haar naam aan de Woluwe, een rivier die een grote invloed heeft gehad op de regio en de stedelijke ontwikkeling ervan. Tot het begin van de 20e eeuw had de gemeente een landelijk karakter. Daarna maakte ze een stedelijke ontwikkeling door waarbij alle bouwstijlen van de vorige eeuw werden gebruikt. De historische kern van de gemeente ligt rond de Sint-Lambertuskerk en het gehucht Roodebeek. Daar waren een aantal boerderijen en landerijen. Vandaag vind je er nog enkele overblijfselen van. In de loop van de 20e eeuw werd een reeks woonwijken aangelegd. Er kwamen ook commerciële gebouwen en hoofdkantoren van bedrijven bij. Die staan in contrast met de vele groene ruimtes en waterpartijen in deze eerder statige gemeente. Klaar om de gemeente te ontdekken?
Architectuur in Sint-Lambrechts-Woluwe : Tussen boerderijen, molens en kastelen
Sint-Lambrechts-Woluwe, van landelijke gemeente naar moderniteit
Laten we beginnen met een eerbetoon aan de landbouwgemeente die Sint-Lambrechts-Woluwe was. Het Hof ten Berg (1750) is een rechtstreekse getuige van dit verleden. Deze voormalige boerderij maakte ooit deel uit van een uitgestrekt complex van meer dan 100 hectare. Tegenwoordig blijven van de oude gebouwen alleen nog het woonhuis en de stallen over. Die werden omgebouwd tot kleine arbeidershuisjes. Deze huizen steken heel duidelijk af tegen de andere omringende gebouwen. (Hof ten Berg, 10, 20, 22)
Ben je nog niet overtuigd van het landelijke verleden van Sint-Lambrechts-Woluwe? Dan veegt het Hof ter Musschen zeker alle twijfels van tafel. Sommige delen van deze voormalige boerderij stammen uit de 15e eeuw. De vierkantshoeve die je vandaag ziet, dateert voornamelijk uit het midden van de 18e eeuw. Hier werd tot eind jaren 70 aan landbouw gedaan. Daarna werd de boerderij gerenoveerd en omgebouwd tot een ruimte voor seminaries en andere evenementen. De site bevat nog enkele mooie herinneringen aan vroeger, zoals de broodoven en de boomgaard. Er staat ook een molen – door het landgoed stroomt de Woluwe – die dateert van 1960, hoewel de oorsprong teruggaat tot de 18e eeuw. (E. Mounierlaan 2)
Op onze route komen we langs de elegante Kapel van Lenneke Mare. Ze werd gebouwd in gotische stijl in de 14e eeuw. Daarna werd ze meermaals verbouwd. De kapel herinnert aan de tegenspoed van een klein boerenmeisje dat het slachtoffer werd van een machtig heerschap, een thema dat toneelschrijver Michel de Ghelderode verwerkte in zijn stuk Marie la Misérable (1952). (Kapellaan 37)
We blijven nog even in de tijd van het Ancien Régime ... De volgende halte is een voormalige herenwoning die bekend staat als Het Slot. Dit grote huis dateert uit de late 16e of vroege 17e eeuw. Op deze idyllische plek vind je nu een café en een markt. Er worden allerlei activiteiten georganiseerd. (Woluwedreef 71)
De Lindekemalemolen dompelt je onder in een middeleeuwse sfeer; de oorsprong gaat terug tot de 12e eeuw! Aan de molen komen de rivieren Woluwe en Struybeek samen. Het oorspronkelijke gebouw was volledig opgetrokken uit steen. De bovenverdieping in baksteen kwam er later bij. Eeuwenlang werd hier meel geproduceerd, tot ze aan het begin van de 20e eeuw overschakelden op de productie van cichorei en tabak. (Jean-François Debeckerlaan 6)
De volgende etappe brengt je naar het Maloupark. Villa Rucquoy, ontworpen door architect Fernand Symons, werd in 1906 aan de rand van het park gebouwd. Het is niet het soort villa dat je verwacht in Brussel. Je waant je bijna in de Alpen! Let op de schuin aflopende grondmuur in breuksteen, de rijk versierde raam- en deurkozijnen en de dichte vegetatie... (Stokkelsesteenweg 38-40)
Aan de andere kant van het Maloupark staat sinds 1776 het Maloukasteel. Wie de architect is, weten we niet. Wel zeker is dat er werd gekozen voor een neoklassieke stijl. Het gebouw is heel sober, zonder overbodige versieringen of tierelantijnen. Hoewel het kasteel werd gebouwd door een rijke koopman, dankt het zijn naam aan Jules Malou, een politicus en bankdirecteur die er van 1853 tot 1886 woonde. De locatie wordt sinds enkele decennia gebruikt voor huwelijksceremonies en culturele activiteiten. (Maloupark)
Bij het verlaten van het park, steek je de Woluwelaan over naar het historische hart van de gemeente. Villa des Tilleuls is een van de weinige overgebleven buitenverblijven, midden in een park met opmerkelijke bomen. Deze landelijke villa werd in 1837 gebouwd door een rijk man, net als het Maloukasteel in neoklassieke stijl. (Vootstraat 37)
De Sint-Lambertuskerk staat al sinds de 12e eeuw op dit plein. Zoals de meeste kerken onderging het gebouw talloze verbouwingen en uitbreidingen. Toch bleef de kerk er altijd heel romaans uitzien. Vooral de enorme toren doet heel romaans aan. De muren rond de kerk markeren het gebied van de voormalige begraafplaats.
Tegenover de kerk ligt nog een voormalige boerderij, 't Hof van Brussel, daterend uit de 15e eeuw. De boerderij, volledig ommuurd en georganiseerd rond een centrale binnenplaats, is in de loop der tijden behoorlijk verbouwd. Zo zijn de trapgevels, de twee torentjes en de achthoekige toren allemaal 19e-eeuwse toevoegingen. Toch word je hier teruggeslingerd naar het verre verleden van Woluwe! (Heilig-Hartplein 10)
Het Gemeentehuis van Sint-Lambrechts-Woluwe, een gebouw van gele baksteen dat monumentaal en toch eenvoudig is, werd in 1938 gebouwd. De architect was niemand minder dan Joseph Diongre, die ook het Flageygebouw ontwierp. Het gemeentehuis heeft een herkenbare klokkentoren en gaat in de richting van de modernistische stijl. Neem zeker eens een kijkje binnen en bewonder de prachtige glazen koepel boven de lokettenzaal. (Paul Hymanslaan 2)