Architectuur in Elsene : Een kerk en prestigieuze gebouwen

De wandeling begint met een stop voor de Sint-Bonifaaskerk, gebouwd tussen 1846 en 1849 in neogotische stijl. Wist je dat dit indrukwekkende gebouw, een beetje weggestoken in het stadsweefsel, de eerste neogotische kerk was die in Brussel werd gebouwd? (Vredestraat 21)

Daarna nemen we een kijkje in de wereld van de nijverheid in Elsene: de voormalige porseleinfabriek Demeuldre-Coché. Deze twee gebouwen waren in feite de winkelruimte die als etalage diende voor de porseleinfabriek. De winkel, gebouwd in 1905 in een eclectische stijl geïnspireerd door de Italiaanse renaissance, heeft een prachtig bewerkte gevel. Het bedrijf was zo succesvol dat het rond 1930 de machines kocht van de porseleinfabriek in Limoges, die toen in moeilijkheden verkeerde. (Waversesteenweg 141 en 143)

Het voormalige Pavillon Malibran is bij de plaatselijke bevolking beter bekend als het gemeentehuis. In 1833 liet de beroemde componist en violist Charles Bériot zijn landhuis bouwen op dit stuk grond. Een beetje later trouwde hij met de beroemde zangeres Maria Malibran. In 1849 werd het gebouw aangekocht door de gemeente, die het verbouwde en uitbreidde. (Elsensesteenweg 168-168a)

Het complex heeft iets intrigerends ... Het verdient wat uitleg. Het is een voormalig scholencomplex dat wordt gerund door de Zusters van Onze-Lieve-Vrouw van de Gewijde Boom en staat ook bekend als het Pensionaat van Gewijde Boom. Hier zien we naast elkaar een neoklassiek gebouw uit de tweede helft van de 19e eeuw en een neogotisch gebouw van rode baksteen uit 1901. Toch lijkt het eerste gebouw veel recenter dan het tweede, niet? (Gewijdeboomstraat 118-120)

Wellicht heb je al gehoord van de familie Solvay, die fortuin maakte in de wereld van de chemie. De Solvays vestigden zich op grote schaal in Brussel. Dit complex van drie huizen en een herenhuis in neoklassieke stijl maakte deel uit van het voormalige eigendom van Ernest Solvay, met ernaast een park. (Elyzeese Veldenstraat 43, 58, 58a, 61 en 63)

Nu gaan we naar de bekende Louizalaan om het niet minder beroemde Solvayhuis te bewonderen. Dat staat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Ook al van Solvay? Yep, we blijven bij de Solvay-familie. Al gaat het ditmaal om de voormalige woning van Armand Solvay, de oudste zoon van Ernest. Dit art-nouveauhuis is wellicht het meest prestigieuze werk van architect Victor Horta. De bouw ervan werd voltooid in 1903. Alles aan dit huis ademt de mondaine wereld van de bourgeoisie, zowel de gevel als de prachtig bewaarde inrichting. Een must in Brussel! (Louizalaan 224)

In deze buurt vinden we meesterwerken bij de vleet. Nog meer UNESCO-erfgoed? Op een steenworp afstand van het Solvayhuis sta je oog in oog met het Tasselhuis, beschouwd als het huis dat de basis legde voor de art nouveau in Brussel. Ook dit gebouw is van Victor Horta. Het dateert van 1893. Émile Tassel was een professor aan de ULB en net als Horta vrijmetselaar. De belangrijkste elementen van de art nouveau komen hier samen: zichtbare metalen structuur, waarin versieringen zijn ingewerkt, veel natuurlijke lichtinval enzovoort. (Jansonstraat 6)

Nadat je de Louizalaan bent overgestoken, neem je de Defacqzstraat en kom je bij een ander juweeltje. Het Herenhuis Ciamberlani, genoemd naar de weduwe Ciamberlani die het liet bouwen voor haar zoon, de symbolistische schilder Albert Ciamberlani, werd in 1897 ontworpen door Paul Hankar. Het meest opvallend aan dit gebouw in geometrische art-nouveaustijl zijn de monumentale gevel (12 meter, dus tweemaal zo breed als een traditioneel huis), de versiering met uitzonderlijke grote sgraffiti en de vele verschillende ramen. En nu we toch hier zijn: ook het huis rechts ervan is een kijkje waard: ook dit gebouw werd door Hankar ontworpen (in 1898) in art-nouveaustijl. (Defacqzstraat 48 en 50)

Ook al is het opnieuw in art-nouveaustijl, we kunnen het niet laten om je op dit huis te wijzen! Een straat verder ontdek je dit juweeltje, in 1900 ontworpen door architect Albert Roosenboom. Elegant ijzerwerk, een verrassend boograam en prachtige sgraffiti op de bovenverdieping: het resultaat is oogverblindend! (Faiderstraat 83)

We gaan verder met een huis in ... art-nouveaustijl! Dit herenhuis werd ontworpen door de architect Ernest Blérot. De witte stenen gevel is erg elegant. Aan gebogen lijnen geen gebrek! (Washingtonstraat 50)

In de nabijgelegen Wethoudersstraat vind je dit huis dat in 1902 werd gebouwd door een bekende architect uit Elsene: Léon Delune. Deze laatste was een specialist van het eclecticisme, gewoonlijk doorspekt met art-nouveau-elementen, zoals in dit geval. (Wethoudersstraat 45) 

Tijd voor een andere stijl: beaux-arts. Albert Roosenboom tekende de plannen voor dit huis, dat met zijn Louis XV-invloeden enigszins misstaat in het Brusselse architectuurlandschap – let op de alomtegenwoordige glooiing. Het huis werd in 1908 gebouwd voor Robert Altenloh, goudsmid en hofleverancier (Bosstraat 25).

In de buurt staat een huis van hetzelfde type, maar dan nog luxueuzer. En raad eens? Ook dit huis werd in 1914 door architect Roosenboom gebouwd voor een zekere Robert Altenloh! Het lijkt erop dat deze goudsmid gouden zaken deed, om zich dergelijke uitspattingen te kunnen veroorloven! (Amerikaansestraat 219)

Volgende halte: dit enorme herenhuis, gebouwd in 1912 op de hoek van twee straten. Opmerkelijk is dat de straatgevel van witte steen is, terwijl de achtergevel van rode baksteen is. Zou er sprake geweest zijn van een zekere hiërarchie tussen de materialen? (Amerikaansestraat 223 en Vleurgatsesteenweg 195) Als je je omdraait, zie je een soortgelijke woning, ook in beaux-arts-stijl, in 1913 gebouwd door de architecten Albert (vader) en Alexis (zoon) Dumont. Beiden zijn bekende namen in Brussel. Ze hebben bijvoorbeeld het stadhuis van Sint-Gillis en de voormalige Citroën-garage (nu Kanal) ontworpen. (Vleurgatsesteenweg 193)