Galerijen en doorgangen in het Brussels erfgoed

Deze galerijen – eigenlijk zijn het er drie: de Koninginnegalerij, de Koningsgalerij en de Prinsengalerij – zijn ongetwijfeld de bekendste van de hoofdstad. Je vindt ze vlak bij het mooiste plein ter wereld, de Grote Markt. Zowel de structuur als het decor zijn ronduit indrukwekkend. Kort voor het midden van de 19e eeuw werd het plan opgevat om iets te doen aan de bedenkelijke reputatie van dit deel van het stadscentrum. Architect Cluysenaar nam de leiding en in juni 1847, nauwelijks 13 maanden later, werden de galerijen  ingehuldigd. Het resultaat is nog altijd verbluffend. De galerijen zijn een architecturaal hoogstandje met een indrukwekkend glazen dak. Oorspronkelijk gaven ze onderdak aan 70 luxeboetieks en een honderdtal privéappartementen. De Sint-Hubertusgalerijen verwierven ook wereldfaam omdat je er voor het eerst in ons land naar de bioscoop kon én omdat de praline er werd geboren. Dat gebeurde bij apotheker Neuhaus. Ook vandaag nog kan je hier naar de bioscoop. Er zijn ook winkels, restaurants, cafés en een theater waarvan de grootste zaal een wolkenplafond heeft dat schitterend is beschilderd door Magritte.

Als je van boeken houdt, ken je wellicht de Bortiergalerij. Die werd genoemd naar de initiatiefnemer. Maar de architect is wel dezelfde als de galerij hierboven. De Bortiergalerij werd namelijk geopend in september 1848, naar plannen van Cluysenaar. Het gebouw is rijkelijk versierd. Het werd voornamelijk gemaakt van marmer en gietijzer, een nieuw materiaal in die tijd. Boekenliefhebbers kennen de plek vanwege de vele oude en tweedehands boeken die je er vindt. Je kan er echt pareltjes op de kop tikken! Sinds eind 2024 kent de plek een tweede leven. De galerij werd mooi opgeknapt en combineert voortaan cultuur en lekker eten. Zo vind je er enkele uitstekende eethoekjes.

Na de Koninklijke Sint-Hubertusgalerijen is de Noorddoorgang (ook Passage du Nord genoemd) misschien wel de belangrijkste galerij in Brussel. Ze werd gebouwd in 1881-1882 naar de plannen van architect Henri Rieck. Deze overdekte straat met glazen dak werd gebouwd in de periode waarin Brussel een metamorfose onderging met de overwelving van de Zenne en de ontwikkeling van de centrale lanen. Dat gebeurde van ongeveer 1870 tot 1880. Dankzij de Noorddoorgang werden twee belangrijke verkeersaders - de Adolphe Maxlaan en de beroemde Nieuwstraat – met elkaar verbonden. Neem er zeker eens een kijkje. Net als bij de eerste twee galerijen vind je hier een glazen dak maar het is vooral het weelderige decor dat in het oog springt. Kijk maar eens naar de vele kariatiden. Het zijn er maar liefst 32! Ze bezorgen de ruimte een unieke charme. Op het gelijkvloers zijn er alleen maar winkels. Vroeger ging het om 34 winkels waarvan sommige, zoals de bekende Coutellerie du Roi  in hun prachtige oorspronkelijke staat zijn gebleven. De ruimten boven werden vroeger gebruikt voor cultuur en entertainment. Maar intussen zijn ze omgetoverd tot woonruimten. 

Zo, de oudere galerijen hebben we gehad. Maar ook de recentere exemplaren lonen meer dan de moeite.  

Zo is er de Ravensteingalerij, welbekend bij pendelaars die elke dag het Centraal Station gebruiken. De galerij verbindt de boven- met de benedenstad. Ze werd tussen 1954 en 1958 gebouwd naar een ontwerp van de architecten Alexis en Philippe Dumont. Die gingen voor een (relatief goedkope) internationale stijl die voortvloeide uit het modernisme. Opvallend is de imposante betonnen koepel, ingelegd met honderden glazen bakstenen... Een stuk discreter is de Hortagalerij, vlak bij de Ravensteingalerij. Die verbindt het Centraal Station met het Spanjeplein vanwaar je het stadscentrum kan induiken. Deze galerij heeft ook een grote rotonde en wordt nu vaak gebruikt voor culturele en artistieke evenementen. En dan is er nog de Centrumgalerij (1951-1953). Die onderscheidt zich door haar interieur: een centraal blok waaromheen de ronde promenade is georganiseerd. Het geheel is overdekt door een dak van beton en glas. Je vindt er winkels, woningen en een bioscoop. Als je binnenkomt via de hoofdingang aan de Kleerkopersstraat besef je al snel dat je achter je een glimp kunt opvangen van de steegjes en doodlopende straatjes rond de Grote Markt. Zo komen de middeleeuwen plots even dichtbij.