Immaterieel erfgoed

Dit Brusselse toonbeeld van levend erfgoed maakt deel uit van de lijst van het immaterieel erfgoed van Unesco met een reeks andere gelijkaardige evenementen in België en Frankrijk, onder de naam ‘Giants and processional dragons of Belgium and France’. Deze evenementen worden beschouwd als ‘een origineel geheel van feestelijke gebeurtenissen en rituele voorstellingen’, met ‘mythische helden of dieren, hedendaagse lokale ambachten of historische, Bijbelse of legendarische figuren’.

De Meyboom wordt geplant op het kruispunt van twee straten. Het is een traditie die teruggaat tot de 13^e eeuw. Er wordt gezegd dat deze traditie ontstond door een geschil tussen de steden Brussel en Leuven over de heffing van een bierbelasting. De Brusselaars trokken aan het langste eind kregen het voorrecht om elk jaar op 9 augustus voor 17 uur een boom te planten, anders wordt het voorrecht toegekend aan concurrent Leuven!

Het is geen toeval dat het Brouwershuis sinds de 17de eeuw zo'n belangrijke plaats inneemt op de Grote Markt in Brussel. Bier is immers onlosmakelijk verbonden met Brussel en België in zijn geheel, dat zo'n 200 brouwerijen en 2.500 verschillende bieren telt. Deze wereldwijde bekendheid hebben we te danken aan abdijen waar al sinds de middeleeuwen wordt gebrouwen, maar ook aan onze exclusieve bieren - zoals de geuze-lambiek, die sinds 1900 in Brussel wordt geproduceerd door de Cantillon-brouwerij. In 2016 erkende Unesco de belangrijke rol van de biercultuur in het dagelijkse leven en de festiviteiten in België door deze te registreren als onderdeel van het immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid.

Dit merk je ook in de hoofdstad! Het is de thuishaven van talrijke bierfeesten, en er ontstaan steeds meer microbrouwerijen en brouwerijen die op ambachtelijke en/of experimentele wijze bier maken.

De Ommegang is diep geworteld in de Brusselse identiteit. Dankzij de processie en het populaire feest groeide het mettertijd uit tot een van de hoogtepunten van het Brusselse zomerseizoen. Het vindt elk jaar plaats rond eind juni of begin juli, en bestaat uit een optocht en een voorstelling die geïnspireerd zijn op een historische gebeurtenis. De Ommegang werd voor het eerst in 1549 georganiseerd, een gelegenheid voor de toenmalige vorst Karel V om zijn zoon en opvolger Filips II voor te stellen.

Letterlijk is een ‘ommegang’ een toer. Oorspronkelijk verwijst deze term naar een processie van geestelijken die rondtrokken in hun parochie met relikwieën en andere religieuze voorwerpen. Door de jaren heen nam het religieuze aspect af, en kreeg de processie een meer sociale en politieke betekenis.

Na een terugval in de 18^e en 19^e eeuw, herwon de Ommegang op 15 juni 1930 haar volle betekenis, voornamelijk op initiatief van folklorist Albert Marinus. Sinds die datum heeft de Ommegang elk jaar twee zomeravonden opgeluisterd met verschillende evenementen, verspreid over diverse locaties: een kruisboogschietwedstrijd en een ceremonie in de Zavelkerk, een twee kilometer lange processie die gratis te bezichtigen is, en een twee uur durende betaalde show op de Grote Markt (met tribune), met 1.400 figuranten en 47 folkloristische groepen. Ten slotte is er ook een ‘renaissancedorp’ dat je vier dagen lang onderdompelt in de 16^de-eeuwse sfeer!

Het marionettentheater is een traditionele vorm van poppentheater. Die vindt haar oorsprong in de rondreizende kermistheaters van de renaissance. De poppen worden bediend met metalen stangen die aan het hoofd en het lichaam zijn bevestigd. In Brussel is het Koninklijk Poppentheater van Toone dé plek om deze traditie te beleven. Toone is een echt instituut in de hoofdstad. En dat al van in de onstaansperiode van België. Het theater ligt verscholen in een pittoresk steegje vlak bij de Grote Markt en beschikt over een indrukwekkende collectie poppen, die tot op vandaag met de hand worden gemaakt en onderhouden door ambachtslui. De voorstellingen zijn gebaseerd op ridderverhalen, bijbelse taferelen en populaire romans – zoals bijvoorbeeld Dracula. Ze zijn doordrenkt met typische Brusselse humor – de zwanze – en worden gespeeld in het Brusselse dialect. Je kan er ook naar versies in het Engels, Spaans, Italiaans of Duits. Blijf na de opvoering zeker nog even hangen in de ‘staminee’. Die heeft namelijk een onweerstaanbare charme.