Art deco in Brussel: resoluut modern

Met zijn geometrische lijnen en uitgesproken decoratieve elementen was art deco dé ster van de jaren 1920 en 1930. De artistieke stroming kaapte alle aandacht weg tijdens de roaring twenties. De kenmerkende esthetiek sloeg overal aan, of het nu ging om meubilair, decoratieve kunst of architectuur. In Brussel zette het Paleis voor Schone Kunsten (1922-1929) van de meesterlijke Victor Horta de toon. Het werd gevolgd door stadspaleizen, herenhuizen en appartementsgebouwen, waardoor de hoofdstad een van de meest opmerkelijke art-decosteden in Europa werd.

Ontdek het programma art deco

Deze art-decotoppers moet je gezien hebben!

Art-decoparel Villa Empain met zijn hal in marmer en exotisch hout, de koepels van de Basiliek van Koekelberg (trouwens het grootste art-decogebouw ter wereld), de relingen van het vroegere radio-omroepgebouw aan Flagey die beelden oproepen van een oceaanstomer… dit is Brusselse architectuur op zijn best!

Hoe herken je een art-decogebouw in een oogopslag?

  • Rechte, geometrische lijnen   

  • Rijke kleuren 

  • Spel met volumes en reliëfs 

  • Afwerkingen in nobele materialen (hout, marmer, goud...) 

  • Verwijzingen naar de pakketbootstijl 

Deze architecten waren meesters in art deco

  • Michel Polak, (1885-1948) 

    De schitterende Villa Empain is zijn werk. Het chique Résidence Palace met zwembad in mozaïek en Turkse baden: jawel, hij weer. Ook het stijlvolle tandheelkundig Instituut Georges Eastman (nu het Huis van de Europese Geschiedenis) is van zijn hand. Michel Polak tekende niet alleen voor luxe en glamour in de eerste helft van de twintigste eeuw, hij was ook de architect die een nieuwe manier van wonen in de stad voorstelde door zijn bijdrage aan de ontwikkeling van appartementsgebouwen.    

  • Jean Baptiste Dewin (1873 – 1948)

    Van de geometrische art nouveau (een vereenvoudigde versie van de organische bouwstijl) naar art deco is slechts een kleine stap! Jean Baptiste Dewin nam die met gemak. Zo bouwde hij o.a. de voormalige kraamkliniek van Elsene in warme oranje baksteen versierd met opschriften in mozaïek en het UZ Sint-Pieter. In het begin van de 20e eeuw bouwde Dewin heel wat ziekenhuizen, klinieken en verpleeghuizen in Brussel. Daarnaast heb je het gemeentehuis van Vorst dat ongetwijfeld kan worden beschouwd als zijn meesterwerk. Het vlaggenschip met indrukwekkende proporties en rijkelijke ornamenten is een ommetje meer dan waard! 

  • Adrien Blomme (1878 – 1940)

    Spaans-Moorse inspiraties, regionalistische accenten of cottage-stijl: Adrien Blomme was een architect die graag op onderzoek uitging en in de meest diverse stijlen bouwde. Maar hij wist zich te onderscheiden door zijn beheersing van de art deco, met de bouw van de voormalige brouwerij Wielemans-Ceuppens (nu Wiels) en de Villa Vandevelde in Ukkel. 

En art nouveau dan?

Ja, het klopt, Brussel is vooral bekend als een van de Europese hoofdsteden van de art nouveau. In tegenstelling tot art deco, zijn opvolger, wordt art nouveau gekenmerkt door zijn organische lijnen (ook wel whiplash of S-curve genoemd) en ornamenten geïnspireerd door de plantenwereld. Gevels met verbluffende glas-in-loodramen, luxueuze herenhuizen en golvende winkelpuien zijn overal in de straten van de hoofdstad te vinden. Zin om deze architecturale schatten te ontdekken en meer over hun geschiedenis te weten te komen? Dan is het is hier te doen! 👇